Çarpana dokuma da Cimem örücülüğü gibi coğrafi işaretimizdir ve Anadolu’nun en eski el dokuma tekniklerinden biridir. Kökeni, Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan göç yolları boyunca şekillenen dokumacılık geleneğine dayanır. Göçebe ve yarı göçebe toplulukların günlük yaşamında önemli bir yere sahip olan bu teknik; dar, uzun ve dayanıklı dokumaların üretimine olanak sağlamasıyla yüzyıllar boyunca kullanılmıştır.

Çarpana dokuma, dokumaya adını veren ve dokuyucunun kolaylıkla ulaşabileceği malzemelerden üretilen bir dokuma aracıdır. Sert deri, ince ağaç, kemik, fildişi ya da mukavva gibi malzemelerden yapılan bu levhacıklar; ince, iki yüzü pürüzsüz, iki elin rahatça kavrayabileceği büyüklükte olup köşelerinde ipliklerin geçirileceği deliklere sahiptir. Dokuma sırasında birden fazla çarpana dokuma kullanılır; çünkü dokumanın genişliği, yani eni, kullanılan çarpana sayısıyla belirlenir. Çarpana dokumalar kare, üçgen ya da çokgen formlarda üretilebilse de, en yaygın kullanılan tür dört köşeli ve dört delikli olanıdır.

Tarih boyunca çarpana dokuma; kuşak, kemer, bağ, kolon ve çeşitli süsleme unsurlarının yapımında kullanılmıştır. Üretilen dokumalar yalnızca işlevsel değil, aynı zamanda kültürel bir anlatım aracı olmuştur. Motifler ve renkler aracılığıyla inançlar, korunma sembolleri, sosyal statü ve aidiyet gibi anlamlar kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.

Osmanlı döneminde hem saray hem de halk dokumacılığı içinde yer bulan çarpana, Anadolu’nun farklı bölgelerinde özgün motif ve renk anlayışlarıyla çeşitlenmiştir. Cumhuriyet döneminde geleneksel el sanatları kapsamında belgelenmiş; eğitim kurumları ve ustalar aracılığıyla günümüze taşınmıştır. Bugün çarpana dokuma, “somut olmayan kültürel miras” olarak kabul edilmekte; geçmişten gelen bu kadim teknik, çağdaş yorumlar ve sanatsal üretimler aracılığıyla yaşamaya devam etmektedir.